‹‹بابارکن الدین››

نامش«مسعود بن عبدالله»و لقبش«رکن الدین»و از اهالی

بیضاء «در شیراز استان فارس»است. اما نسبت «انصاری»

که برخی به وی داده اندبی مدرک بوده و نام کاملش

«بابارکن الدین مسعودبن عبدالله بیضاوی» است.

«بابا» در قدیم به دو گروه اطلاق می شد

و

 یکی از آن دو گروه عارفان و زاهدان و قطبها بودند؛

این عده اغلب در قرنهای هشتم و نهم می زیستند

و قبرهای زیادی از اینها در اصفهان است

و از آن رو که رکن الدین مسعود هم از این گروه بود وی

نیز بابا لقب گرفت. تاریخ تولد وی روشن نیست

اما وفاتش در(یکشنبه26/ربیع الاول769ق)رخ داده است.

وی آنگونه که خود نوشته از کودکی معانی توحیدی را ادراک

می کرده و در عرفان علمی شاگرد کمال الدین عبدالرزاق

کاشانی و داوود بن محمود قیصری بوده درطریقه

سیر و سلوک نیز ظاهرااز سلسله سهروردیان است

و گویند استادش درعرفان عملی بابابیات است.

همچنین نوشته اند که شاه نعمت الله ولی

مقدمات علوم رانزد رکن الدین شیرازی تحصیل کرد.

مرقد بابارکن الدين-

که در زمان حیات خود نیزبا عزت و احترام می زیست-

پس از رحلت وی تاکنون محل توجه و زیارت و توسل مردم

و بزرگان و عرفا بوده و سالها پس از رحلتش کرامتی

هم از او رخ داد:

حکایت: 

 شیخنا به فكر خود باش

روزی مرحوم بهاءالدین محمدعاملی- مشهور به شیخ بهائی-

با عده ای از بزرگان به زیارت اهل قبور می روند. به قبرستان

تخت فولاد که می رسند هنوز نفس تازه نکرده بودن

د
 که شیخ بهایئ به اطرافیان خود فرمود

: «من چیزی شنیدم آیا شما هم شنیدید؟»

حاضران گفتند:«ما چیزی نشنیدم و اصلاً کسی سخنی نگفت

!

» مرحوم شیخ بهائی جمله ای را که شنیده بودبه آنان نگفت و

به خانه بازگشت و در خانه را به روی خود بست و شروع

به گریه و تضرع وتوجه به آخرت نمود و تقریبا شش ماه بعد،

دارفانی راوداع کرد و جسدش را از اصفهان به مشهد

برده و دفن کردند.

مرحوم محمد تقی مجلسی می نویسد:

من از نزدیکان شیخ بهائی بودم و او به من فرمود:

«من به آماده شدن برای مرگ خبرداده (وامر) شدم»

و آن جمله ای که262 سال پس از رحلت بابارکن الدين

از قبر وی ,خطاب به شیخ بهائی گفته شد این بود:

«شیخنا! درفکرخودباش !»

امام باقر(ع) و تربيت فرزند

تربيت اساسى‏ترين مساله انسان است كه بدون آن به سعادت دنيا

وآخرت نايل نمى‏گردد. معصومين(عليهم السلام) همچنان كه در

سايرابعاد زندگى، چراغ هدايت پيروان خود بوده‏اند در زمينه تربيت‏

نيز بهترين و مطمئن‏ترين الگويند. اين مقاله بر آنست تا نكاتى‏از

دفتر زرين ديدگاهها و سيره تربيتى يكى از آن بزرگواران‏يعنى

امام باقر(ع) به پيروان آن حضرت تقديم نمايد.

الف- آداب تربيتى پس از تولد:

از امتيازات تربيت اسلامى اين است كه در آن علاوه بر زمينه‏سازى‏مناسب

در قبل از تولد فرزند و بلكه پيش از ازدواج والدين،تربيت از آغازين لحظه تولد

به طور عملى شروع مى‏شود و آداب و سنن‏ويژه‏اى نسبت‏به نوزادان

سفارش شده است كه در اينجا به برخى ازآنها كه در كلمات گوهربار امام

باقر(ع) مورد توجه واقع گرديداشاره مى‏شود. 1،2- گفتن اقامه در گوش و

باز كردن كام نوزاد با آب فرات: امام باقر(ع) فرمودند: «شايسته است كام

نوزاد با آب فرات بازگردد و در گوشش اقامه گفته شود.»(1) 3،4- عقيقه و

نامگذارى: آنحضرت فرمودند: «هرگاه براى شما فرزندى بدنيا آمد در

روزهفتم اگر پسر است گوسفند نر و اگر دختر است گوسفند ماده برايش

‏عقيقه كنيد و از گوشت آن به قابله بدهيد و در روز هفتم او رانامگذارى

كنيد.(2) نكته مهم در نامگذارى انتخاب نام نيكو وپرهيز از نامهاى ناخوشايند

است. زيرا نام نيكو مايه سرورفرزند و نام ناخوشايند باعث نگرانى و دغدغه

خاطر او مى‏گردد،امام باقر(ع) در سخنان خود برخى از نامهاى نيكو و غي

ر نيكو رابيان كرده‏اند. آن حضرت در اين زمينه فرمودند: «اصدق الاسماءما

سمى بالعبوديه و افضلها اسماء الانبياء»(3) صادقترين‏نامها، نامهايى است

كه بندگى خداوند را تداعى نمايد و بهترين‏آنها نامهاى پيامبران است. و در

حديث ديگرى فرمودند:«مبغوض‏ترين نامها نزد خداوند نامهاى «حارث، مالك

و خالد»است‏»(4)

ب- تاثير شير مادر در تربيت

در تربيت فرزندان، والدين نخستين نقش را دارا هستند،

اين نقش‏و تاثير در مقاطع گوناگون سنى يكسان و هم‏اندازه

نمى‏باشدبلكه در مقاطع و مراحلى از تربيت نقش پدر برجسته‏تر

و در مراحل‏ديگرى نقش مادر تعيين‏كننده‏تر است و در يك ديدگاه

كلى مى‏توان‏گفت كه تا پيش از سن نوجوانى بويژه در دوران جنينى

وشيرخوارگى نقش مستقيم مادر در تربيت فرزند بيشتر از پدر خواهدبود

و از دوره نوجوانى به بعد بخصوص در مورد پسران نقش پدران‏مهمتر است،

البته اين بدان معنا نيست كه نقش پدر در دوران‏كودكى و نقش مادر در

دوران نوجوانى و جوانى ناچيز و كم‏رنگ‏باشد بلكه مقصود بيان

برجستگى نقش و تاثير بيشتر هر يك در يك‏مرحله خاص است.

بنابر اين يكى از مقاطع مهم مقطع شيرخوارگى است‏كه در آن،

مادر نقش مستقيم و اساسى را دارد. در اين مقطع‏شيردادن مهمترين

عامل ارتباط نوزاد با مادر است، شير مادر علاوه‏بر نقش مهمى كه

در تغذيه و بهداشت جسمانى نوزاد دارد عامل‏ايجاد و انتقال بعضى

ويژگيها به فرزند نيز مى‏باشد و ما به دونمونه از آنها كه در سخنان امام

باقر(ع) بيان شده، اشاره‏مى‏كنيم: 1- حماقت و كودنى: امام باقر(ع)

فرمود: «لا تسترضعوا الحمقاءفان اللبن يعدى و ان الغلام ينزع الى اللبن

يعنى الى الظئر فى‏الرعونه و الحمق‏» زنان كودن را دايه فرزندانتان قرار

ندهيدزيرا از طريق شير حماقت و كودنى به آنها منتقل مى‏شود.

(5) 2- زيبايى و زشتى: آن حضرت فرمودند: «دايه‏هاى زيبا براى

‏فرزندانتان انتخاب كنيد و از دايه‏هاى زشت‏رو بپرهيزيد زيرا چه‏بسا شير

انتقال‏دهنده (زشتى و زيبايى) باشد.»(6) نيز در حديث‏ديگرى فرمود:

«برشما باد به انتخاب دايه‏هاى نظيف و زيبازيرا شير انتقال‏دهنده

(زيبايى) است.»(7)

آغاز:

امام محمد تقى جواد (عليه الصلاْ وَالسّلام)، در ماه مبارك رمضان

سال 195 ه' . ق زاده شد و در ماه ذى القعده سال 220، به وسيله

همسرش و به تحريك و فرمان معتصم، خليفه عباسى، مسموم گشت

وبه شهادت رسدند

پدر گرامى آن حضرت امام رضا (عليه الصلاْ و السلام) نيز در سال

203 باسمّى كه به دست عبدا... مأمون، خليفه عباسى به وى خورانده

شد به شهادت رسيد

امام جواد (عليه السّلام)، نخستين امام ازائمّه دوازده گانه

(عليهم السلام) بود كه در خردسالى يعنى تقريباً در هشت سالگى

متصدّى شؤون امامت گرديد و مسؤوليّت‏هاى رهبرى را بر عهده گرفت.

پس از آن حضرت، فرزندش، امام على هادى (صلواْ او سلامه عليه)

نيز در همين سنين بلكه در سنين كمتر - هشت يا شش سالگى -

متولّى امر امامت گرديد. و بعد از آن، امام مهدى عجّل ا تعالى فرجه

الشّريف نيز در حالى كه بيش از پنج سال نداشت به امامت رسيد.

امام جواد (عليه السّلام) - به تعبير برخى- «نخستين نمونه زنده امامتى

بود كه شيعه بدان معتقد است، با تمام معناى اين كلمه، و با تمام اوصاف

و احوال و شؤونى كه در كتاب و سنّت براى امام آمده است و بر مبناى آن،

خدا است كه متولّى تسديد و تربيت مداوم او است».

از ويژگى‏هاى شيعه‏

پيش از اشاره به مسائل مربوط به آثار كمى سنّ امام جواد (عليه السلام)،

خوب است اشاره كنيم به اينكه: شيعه اماميّه، تحت تأثير تعاليم ائمّه اطهار

(عليهم السلام) و به جهت پاى بنديشان به روش قرآن، به اعتماد بر عقل،

و تسليم در برابر داورى آن و پذيرفتن احكام آن در اعتقاداتشان،

ممتاز گشته‏اند.

اين ويژگى، يك امر عارضى يا يك حالت استثنائى در مورد ايشان نبوده،

بلكه از امورى است كه در انديشه و تفكّر آنان ريشه داشته و در زواياى

مختلف فرهنگ تشيّع و به طور كلى معارف شيعه، نفوذى عميق

داشته است..

شيعه و امامت‏

موضوع امامت، و مسائل و ويژگى‏هاى آن، از زمان رحلت پيغمبر اكرم

(صلّى ا عليه و آله و سلّم) از مهمترين موضوعاتى بوده است كه به طور

كلّى در انديشه اسلامى و به طور اخصّ در تفكّر شيعى مطرح بوده است.

تمامى شيعيان - چه رسد به متكلّمان و دانشمندان و متفكّران ايشان-

به خوبى از موضوع و مسائل امامت آگاهى داشتند و درباره آنچه كه

به شؤون و احوال و اوصاف امام مربوط مى‏شود، از ديدگاه‏هاى روشنى

برخوردار بودند. مانند ديدگاه آنان درباره لزوم عصمت امام و طهارت او از

پليدى‏ها، و داشتن علم همه جانبه‏اى كه خداوند ائمه عليهم السّلام را به

آن علم اختصاص داده است. و شناختن اين دو امر- چنانكه علاّمه محقق،

احمدى مى‏گويد - به طور عادّى، محتاج به نصّ و تعيين (از جانب حامل

وحى، پيامبر صلّى ا عليه و آله) مى‏باشد. و در صورتى كه امامت كسى،

مشكوك و مورد ترديد باشد، بهترين وسيله براى شناختن امامى كه به

امامت تعيين شده و بدو تصريح گشته، عبارت است از آزمايش او ب

ا پرسش‏هاى فقهى و اعتقادى و غير اينها، يا ديدن كرامات از وى،

همچون خبر دادن از آنچه كه جز به تعليم الهى، راهى به دانستن

آن نيست.

به همين جهت كه موضوع و مسائل امامت نزد شيعه روشن بوده است،

مى‏بينيم خيلى زود دروغ و دغل مدّعيان دروغين امامت، نزد ايشان فاش

و برملا مى‏شد و مدّعى، رسوا مى‏گشت. چنانچه در مورد عبدا افطح،

پسر امام صادق (عليه السلام) كه پس از آن حضرت براى خود ادّعاى

امامت كرد. و در مورد جعفر، فرزند امام هادى (عليه السّلام) نيز كه

بعد از بردارش امام حسن عسكرى (عليه السلام) مدّعى امامت خود شد،

چنين شد و ادعاى آن دو خيلى زود به رسوايى انجاميد، تا آنجا كه حتّى

فرزندان خود جعفر امامت او را نپذيرفتند، و به امامت امام مهدى

(عجّل ا تعالى فرجه الشريف) قائل شدند و در ميان آنها علماى بسيارى

كه بعضى از آنان از بزرگان اماميّه بوده‏اند، وجود داشته است

(به طورى كه در نظرم هست و هم اكنون منبع اين مطلب را به ياد ندارم-

شيخ طوسى يا شيخ مفيد رحمهماا به ملاحظه احترام فرزندان جعفر،

از بدگويى بسيار از پدرشان خوددارى نموده است12».

روز دحو الارض (تولد زمین) و اعمال آن

بيست و پنجم ماه ذی القعده روز دحوالارض است. دحوالارض را چنین معرفی می کنند

 "روزي كه زمين از زير کعبه كشيده و گسترانيده شد" .

گر چه این مطلب یعنی کشیده شدن و گسترانده شدن زمین در وحله اول عجیب

به نظر میرسد

 اما تعریف واضح تر این موضوع این است که گفته شود :

پس از آنکه تمام سطح کره زمین به مدت طولانی در زیر آب فرو رفته و

خداوند خواست

تا آن را از زیر آب بیرون آورد که صحنه زندگی موجودات مهیا گردد ،

 اولین نقطه ای که از زیر آب سر بیرون آورد همان مکان مقدس کعبه و بیت الحرام بود .

 این واقعه نشان دهنده اهمیت این نقطه و مرکزیت آن برای همه عالمیان است . 

در واقع دحوالارض روز شروع حیات بخشی خداوند به جهان خاکی است كه

 توجه به آن در روایات و تعیین اعمال خاص همچون روزه ، عبادت ، دعا و غسل واهتمام

 به آن از سوی معصومین (ع) نشانگر عنایت حضرت حق به این روز با برکت است .

تعبیر به اینکه "در روز دحو الارض رحمت خدا منتشر گرديده و از براى عبادت و اجتماع

 به ذكر خدا در اين روز، اجر بسيار است" و امثال آن ، مومنین را بر انجام مستحبات مخصوص

 این روز ترغیب می نماید . درباره روزه این روز آمده است :

روزه این روز همانند روزه هفتاد سال است .

روزه این روز کفاره گناهان هفتاد سال است .

برای روزه دار این روز هرکه و هرچه در میان آسمان و زمین است استغفار می کند و ...

از دیگر اعمال این روز شریف دو رکعت نماز است که در آن حمد و پنج مرتبه سوره "والشمس"

 خوانده می شود و پس از نماز نیز دعایی است که در مفاتیح آمده است .

 و همچنین دعای "اللهم داحی الکعبه ..." از دعاهای مخصوص این روز است . 

 روايت است که « امام رضا » عليه السلام فرموده اند

: درشب بيست و پنجم ماه ذى القعده حضرت ابراهيم (ع) و حضرت عيسى (ع)متولد شده اند.

 و نیز در اين روز رسول خدا صلى الله عليه و آله ، به قصد حجة الوداع از مدينه به

 همراه يكصد و چهار هزار يا يكصد و بيست و چهار هزار نفر  از راه شجره به مکه

 عزيمت نمودند که حضرت فاطمه (ع ) و تمامى زوجات آن حضرت نیز ایشان را همراهی

می کردند .  

و نیز در روایتی است که در این روز قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) قیام خواهد نمود .