فنا

52- ولكل شى‏ء زكاة و زكاة البدن الصيام :و هر چيز زكاتى دارد، و زكات بدن روزه است .

53- و جهاد المرأة حسنُ التّبعل:و جهاد زن، نيكو شوهردارى نمودن است .

54- استنزلوا الرزق بالصدقة:با صدقه دادن فرود آمدن روزى را بخواهيد.

55- من ايقن بالخَلَف جاد بالعطيّة: كسى كه پاداش را باور داشته باشد، در بخشش جوانمردى مى‏نمايد.

56- تنزلُ المَعونة على قدر المونة: يارى (روزى هر كس) به ميزان نياز و قوت روزانه‏اش فرود مى‏آيد.

57- ما عال من اقتصد:كسى كه در زندگى ميانه‏روى نمايد، تهيدست نمى‏شود.

58- التودّد نصف العقل: دوستى با مردم، نيمى از خرد است.

59- الهَمّ نصف الهَرَم: غم و اندوه، نيمى از پيرى است.

60- سوسوا ايمانكم بالصدقة: ايمان خود را با صدقه نگهدارى كنيد.

61- و حصنوا اموالكم بالزكاة: و ثروت خود را با دادن زكات (از تلف شدن) نگهداريد.

62- و ادفعوا امواج البلاء بالدعاء: با نيايش موج‏هاى بلا را دور نماييد.

63- يا كميل! العلم خير من المال: اى كميل! دانش بهتر از ثروت است .

64- المَرءُ مخبوءٌ تحت لسانه:
مرد پنهان است در زير زبان خويشتن قيمت و قدرش ندانى تا نيايد در سخن.

65- هك امرَوٌ لم يعرف قدره:كسى كه حرمت و وقار خود را نشناخت، تباه شد.

66- لكلّ امرِىٍ عاقبة، حُلوةٌ او مُرّة: هر كسى فرجامى دارد، شيرين يا تلخ.

67- الراضى بفعل قوم كالدّخل فيه معهم : كسى كه به كار گروهى خوشنود باشد، همانند كسى مى‏باشد كه در آن كار با ايشان بوده است .

68- من استبدّ بر أيه هلك: كسى كه خود رأى باشد، نابود مى‏شود.

69- و من شاور الرجال شاركها فى عقولها: و كسى كه با مردان مشورت نمايد، در عقل آنان شريك مى‏شود.

70- من كتم سره كانت الخيرة بيده:كسى كه رازش را پنهان نمايد، اختيار او به دست خودش مى باشد.

71- الفقر الموتُ الاكبر:تهيدستى مرگ بزرگ است.

72- لا طاعة لمخلوق فى معصية الخالق : اطاعت از مخلوق در چيزى كه موجب نافرمانى آفريدگار باشد، جايز نيست.

73- الناس اعداء ما جهلوا: مردم با آنچه كه نمى‏دانند، دشمنند.

74- ترك الذنب اهون من طلب التوبة: رها نمودن گناه، از درخواست توبه آسانتر است.

75- آلة الرياسة سعة الصدر: افزار سرورى و بزرگى ، فراخى سينه (شكيبايى و تحمل مشكلات و ...) است.

76- أُزجُرِ المسى‏ءَ بثواب المحسن : بدكار را با پاداش دادن به نيكوكار، (از بدى) باز دار.

77- اللّجاجة تَسل الرأى: سرسختى نمودن، فكر و انديشه را سست و ناتوان مى كند.

78- الطمع رقّ مؤبّد:طمع بردگى ابدى است .

79- ثمرة التفريط الندامة: نتيجه سستى و كوتاهى نمودن در كارها، پشيمانى است.

80- و ثمرة الحزم السلامة : و نتيجه هوشيارى و دور انديشى ، سلامت (از گزندها) مى باشد.

81- من أبدى‏ صفحته للحقّ هلك: كسى كه در برابر درستى و راستى به نبرد برخيزد، نابود مى‏شود.

82- من لم يُنجه الصبّر اهَلكه الجزعُ: كسى كه شكيبايى او را نجات ندهد، ناشكيبايى وى را نابود مى‏سازد.

83- من حساب نفسه ربح ، و من غفل عنها خسر:كسى كه محاسبه نفس نمايد، سود مى‏برد و كسى كه از آن غافل باشد، زيان مى‏بيند.

84- الجود حارس الاعراض: جوانمردى و بخشش ، پاسدار آبروهاست.

85- و الحلم فدام السفيه: شكيبايى ، دهن بند نادان است.

86- و العفو زكاة الظفر: گذشت زكات پيروزى است.

87- و قد خاطر من استغنى برأيه: و كسى كه به فكر و انديشه‏اش بى‏نياز شد (و در كارها مشورت ننمود و از فكر و انديشه افراد بهره‏مند نگشت) ، خود را در خطر مى افكند.

88- و من التوفيق حفظ التجربة: نگهدارى تجربه از (اسباب ) موفقيت (در كارهاى نيك) است.

89- ولا تأمننّ ملولاً:از انسان افسرده و دلتنگ آسوده مباش (در كارها به او تكيه نكن).

90- عُجْب المرء بنفسه احدُ حسّاد عقلِه: خودبينى و خودپسندى فرد، يكى از حسودان (دشمنان) عقل اوست.

91- اَغضِ على القَذى‏ والاّ لم ترض ابداً: برخار (رنجها) چشم فروبند (ناملايمات را ناديده بگير)، و گرنه هرگز خوشنود نمى شوى.

92- الخلاف يهدم الرأى: اختلاف و درگيرى ، فكر و انديشه را ويران مى‏كند.

93- فى تقلّب الاحوال عُلم جواهر الرجال: در دگرگونى حالات افراد، گوهرهاى وجودشان دانسته مى‏شود.

94- حسد الصديق من سقم المودة: حسد ورزيدن به دوست، از بيمارى دوستى به شمار مى‏آيد.

95- ليس من العدل القضاء على الثقة بالظن: درباره افراد مطمئن براساس گمان داورى نمودن، از عدالت نيست.

96- بئس الزاد الى المعاد، العدوان على العباد: ستم بر بندگان ، بدتوشه‏اى به سوى آخرت است.

97- من كساه الحياء ثوبه ، لم يرالناس عيبه: كسى كه شرم جامه‏اش را بر او پوشاند، مردم عيبش را نمى‏بينند.

98- بكثرة الصمت تكون الهيبة: به بسيارى سكوت (بجا)، ابهت پديد مى‏آيد.

99- و بالنصفة يكثر المتواصلون: انصاف ، سبب زياد شدن دوستان مى گردد.

100- و بالافضال تعظم الاقدار: نيكى نمودن، سبب بزرگ شدن قدر و منزلت‏ها مى‏شود.

ازهمه التماس دعاوطلب حلالیت دارم

راستش این سخنان ناب روازیه فردناب نوشتم که..

چون دارم میرم به پابوسیش

براهمه تون دعامیکنم

شماهم دعاکنیدآدم بشم......

2- و المُقِلّ غريبٌ فى بَلْدته: تهيدست در شهرش نيز بيگانه است.
وان را كه بر مراد جهان نيست دسترس در زاد بوم خويش غريب است و ناشناخت‏

3- العجز آفة، و الصبر شجاعة: ناتوانى آفت است و شكيبايى دلاورى مى‏باشد.

4- العلم ميراثٌ كريمةٌ: دانش ميراث گرانقيمتى است .

5- صدُر العاقل صندوقُ سّرِه: سينه خردمند، صندوق راز اوست .

6- و البَشاشةُ حِبالُة المَودّة: گشاده رويى دام دوستى است .

7- و من رضى عن نفسه كثُر الساخط عليه: و كسى كه از خود راضى باشد، خشم گيرندگان بر او بسيار مى‏شوند.

8- اعجز الناس من عجز عن اكتساب الاخوان: ناتوان‏ترين افراد كسى است كه از دوست‏يابى ناتوان باشد.

9- و الفرصةُ تمرّ مرالسحاب، فانتهزوا فُرَصَ الخير: و فرصت همانند ابر گذراست، پس فرصتهاى خوب را غنيمت بشماريد.

10- افضلُ الزهد اخفاء الزهد: برترين پارسايى، پنهان نمودن پارسايى است .

11- فمن اشتاق الى الجنة سلاعن الشهوات: كسى كه آرزومند بهشت باشد، تمايلات نفسانى را فراموش مى‏كند.

12- و من اشفق من النار اجتنب المحرمات: و كسى كه از دوزخ مى‏ترسد، از كارهاى حرام دورى مى‏كند.

13- و من زهد فى الدنيا، استهان بالمصيبات: و كسى در دنيا پارسايى ورزد، سختى‏ها را سبك مى‏شمارد.

14- و من ارتقب الموت، سارع الى الخيرات: و كسى كه در انتظار مرگ باشد، به سوى نيكى‏ها مى‏شتابد.

15- فمن اَمَر بالمعروف، شَدّ ظهور المؤمنين: كسى كه امر به معروف نمايد، پشت اهل ايمان را محكم مى‏كند. (مؤمنان را توانمند مى‏نمايد).

16- كُن سَماحاً و لا تكن مُبذّراً: بخشنده باش، ولى اسراف كننده و ولخرج مباش.

17- اشرفُ الغنى‏ تركُ المُنى‏: بالاترين و برترين بى نيازى، رها نمودن آرزوهاست.

18- انّ اغنى الغنى العقل: همانا بالاترين توانگرى، خرد است .

19- و اكبر الفقر الحُمق: و برزگترين تهيدستى، كم خردى و نادانى است .

20- و او حشُ الوَحْشةِ العُجْبُ: وحشتناك‏ترين تنهايى و ترس، خود بينى است .

21- و اكرم الحسَب حُسن الخلق: گرامى‏ترين اصل و تبار، خوشخويى است.

22- لا قربة بالنوافل اذا اضرّت بالفرائض:هرگاه مستحبّات به واجبات زيان رساند، (آن مستحبات) سبب نزديكى به خدا نمى‏گردد.

23- لسان العاقل وراء قلبه: زبان دانا در پشت قلب اوست.

24- و قلب الاحمق وراء لسانه : و قلب نادان در پشت زبانش مى‏باشد.

25- قدر الرجل على قدر مروءته: صداقت و راستگويى مرد به اندازه جوانمرديش مى‏باشد .

26- و عفته على قدر غيرته: و پاكدامنى مرد به اندازه غيرت اوست.

27- الظّفَر بالحَزْم: پيروزى در سايه هوشيارى و دور انديشى است .

28- اولى الناس بالعفو اقدرهم على العقوبة: شايسته‏ترين افراد به گذشت، تواناترين آنان بر كيفر است .

29- لا غنى كالعقل، ولا فقر كالجهل: هيچ بى‏نيازى همانند خرد، و هيچ تهيدستى مانند نادانى نيست.

30- و لا ميراث كالادب و لا ظهير كالمشاورة: هيچ سرمايه‏اى همچون ادب و هيچ پشتيبانى همانند مشورت نيست .

31- القناعة مال لا ينفد: قناعت دارايى تمام نشدنى است .

32- المال مادة الشهوات: ثروت مايه و اصل تمام شهوت هاست.

33- اللسان سَبُعٌ، ان خُلّى عنه عقر: زبان درنده است، اگر رها شود مى‏گزد.

34- فوت الحاجة اهون من طلبها الى غير اهلها: از بين رفتن خواسته، آسانتر و بهتر از آن است كه از نا اهل درخواست نمايى.

35- العفاف زينة الفقر، و الشكر زينة الغنى: پاكدامنى زينت تهيدستى، و سپاسگزارى زينت توانگرى است .

36- لا يرى الجاهل الا مفرطاً او مفرطً: نادان همواره يا افراط كننده (تندرو) است، ياكوتاهى كننده و ضايع كننده.

37- اذا تم العقل نقص الكلام: هرگاه خردكامل گردد، سخن كم مى‏شود.

38- نَفَسُ المرءِ خُطاه الى اجله: نفس‏هاى هر انسانى، گام‏هاى او به سوى زمان مرگش است.

39- رأىُ الشيخ احبّ الىّ من جَلَدِ الغلام: انديشه و فكر پير (دانا) در نزد من، از صلابت و دليرى نوجوان بهتر است .

40- قيمة كلّ امرى ما يُحسنه: ارزش هر فرد به ميزان كارى است كه مى‏تواند آن را نيكو انجام دهد.

41- من اصلح ما بينه و بين الله، اصلح الله ما بينه و بين الناس: هر كسى كه ميان خود و خدا را درست نمايد، خداى تعالى نيز ميان او و مردم را اصلاح مى‏نمايد.

42- و من اصلح امر آخرته اصلح الله امر دنياه: و كسى كه كار آخرتش را نيكونمايد، خداى تعالى نيز كار دنيايش را نيكو مى‏نمايد.

43- لا يَقِلُ عملٌ مع التقوى: كار توأم با پرهيز كارى، اندك نيست .

44- نوم على يقين خير من صلاة فى شك: خواب توأم با باور، از نماز در حال ترديد بهتر است .

45- هلك فىّ رجلان: محبّ غال، و مُبغضٌ قال: درباره من دو طايفه نابود شدند: دوستدار غلو كننده، و دشمنى كه بيش از اندازه دشمنى مى‏نمايد.

46- اضاعة الفرصة غصة: ضايع كردن فرصت،اندوه به بار مى‏آورد.

47- و عجبت لمن شك فى الله و هو يرى خلق الله: در شگفتم از كسى كه در (وجود) خدا ترديد دارد و حال آنكه آفريده خدا را مى‏بيند!

48- و عجبت لعامر دارالفناء و تارك دارالبقاء: در شگفتم از كسى كه سراى ناپايدار را آباد مى‏كند و خانه هميشگى (آخرت) رها مى‏نمايد.

49- و عجبت للمتكبر الذى كان بالامس نطفة و يكون غداً جيفة: و در شگفتم از متكبرى كه ديروز نطفه بوده است و فردا مردار خواهد بود!

50- الصّلوة قربانُ كلّ تقى: نماز، وسيله تقرب هر پرهيزكارى است.